انواع مختلف سهام: مواردی که باید قبل از سرمایه گذاری بدانید

۲۰۲۶.۰۴.۲۳ ۲۰۲۶.۰۴.۲۳ انواع مختلف سهام: مواردی که باید قبل از سرمایه گذاری بدانید

اولگ تکچنکو (Oleg Tkachenko)https://www.litefinance.org/fa/blog/authors/oleg-tkachenko/

سهام شرکت ها را می‌ توان بر اساس نحوه رفتار آن‌ ها در شرایط مختلف بازار به چندین دسته تقسیم کرد. از نظر ریسک، سرمایه‌ گذاران اغلب بین سهام شرکت ‌های بزرگ و معتبر و سهام پر ریسک تر تمایز قائل می‌شوند. از نظر بازده، دسته ‌بندی‌ های رایج شامل سهام ارزشی، سهام رشدی و سهام سودده است. شناخت انواع مختلف سهام به شما کمک می‌کند یک پرتفوی سرمایه‌گذاری متعادل تشکیل دهید.

این مقاله شما را با انواع اصلی سهام، تفاوت ‌های آن‌ ها، رفتار قیمتی و نحوه به‌کارگیری این دانش در معامله‌ گری و سرمایه‌ گذاری آشنا می‌کند.

نکات کلیدی

• درک انواع اصلی سهام، برای ایجاد یک سبد سرمایه‌ گذاری متنوع که متناسب با اهداف و بازه ‌های زمانی مختلف باشد، ضروری است. علاوه بر این، هر سهم دارای میانگین بازده و ریسک ‌های خاص خود است که باید در نظر گرفته شود.
• انواع مختلفی از سهام وجود دارد که در میان آنها می توان به سهام عادی و ممتاز، سهام شرکت‌ های کوچک، متوسط و بزرگ (از نظر ارزش بازار)، سهام رشدی و ارزشی، سهام شرکت ‌های بزرگ و معتبر و سهام بخشی، سهام با همبستگی مثبت، منفی و صفر اشاره کرد.
• سهامی که رشد سریعی دارند، بسیار پرریسک محسوب می ‌شوند. هرچه بازده بالقوه بیشتر باشد، احتمال بازگشت شدید قیمت و افت عمیق نیز بیشتر است.
• برای ارزیابی سطح ریسک یک سهم، سرمایه‌ گذاران معمولا از نسبت ‌های ارزش‌ گذاری مبتنی بر صورت ‌های مالی، ضریب بتا و تحلیل فاندامنتال شرکت و صنعت استفاده می‌کنند.
• یک سبد سرمایه‌گذاری محافظه‌ کار و متنوع معمولا شامل حداکثر 60% سهام بین ‌المللی است و 40% باقی‌ مانده به دارایی‌ های باثبات درآمدزا مانند اوراق قرضه، طلا، سپرده‌ های ارزی و سهام دفاعی اختصاص می‌یابد.

انواع مختلف سهام برای سبد سرمایه ‌گذاری شما چیست؟

سهام شرکت ‌ها را می ‌توان بر اساس معیار های مختلف به چندین دسته تقسیم کرد. برای مثال، بسته به واکنش سهام نسبت به رویدادهای اقتصادی، می‌توان آن‌ ها را به سهام دوره ‌ای و غیردوره ‌ای تقسیم کرد. از نظر ارزش بازار، آن‌ها می‌توانند سهام شرکت‌ های بزرگ، متوسط یا کوچک باشند. بسته به سطح ریسک نیز می‌توان آن‌ها را به سهام با رشد پایدار و سهام پر ریسک تقسیم بندی کرد. درک این دسته‌ بندی‌ ها برای حرکت در بازار سهام و ساخت یک سبد سرمایه گذاری که با اهداف مالی شما همسو باشد، ضروری است.

سهام عادی در برابر سهام ممتاز

سهام بسته به حقوق مالکیت، به سهام عادی یا ممتاز دسته ‌بندی می ‌شوند.

• هر دو نوع سهام در بورس معامله می ‌شوند.
• قوانین برخی کشورها ممکن است حجم سهام ممتاز منتشر شده را محدود کند. برای مثال، در بعضی کشورها تعداد سهام ممتاز نمی‌تواند از 25% سرمایه ثبت ‌شده یک شرکت سهامی بیشتر باشد.
• سهام عادی قابل تبدیل به سهام ممتاز نیست. با این حال، برخی انواع سهام ممتاز قابلیت تبدیل به سهام عادی را دارند.

بیایید هر یک از این انواع سهام را با جزئیات بیشتری بررسی کنیم.

ویژگی ‌های سهام عادی

سهام عادی یا سهام معمولی، اوراق بهاداری هستند که توسط شرکت‌ ها منتشر می‌ شوند و به سهام‌ داران حق رأی در مجامع عمومی سهام‌داران (۱ سهم = ۱ رأی) و حق دریافت سود سهام را می ‌دهند. سود سهام تنها از سود شرکت و پس از انجام تعهدات نسبت به سهام ‌داران ممتاز و بستانکاران پرداخت می‌شود. در نهایت، میزان و زمان پرداخت سود سهام به سلامت مالی شرکت و تصمیمات هیئت ‌مدیره آن بستگی دارد.

• مالکیت 50% + 1، سهام کنترلی نامیده می شود و به سهامدار عادی اکثریت آرا را در تصمیم‌ گیری درباره موضوعاتی مانند انتصاب یا جایگزینی هیئت‌ مدیره، تصویب برنامه‌ های راهبردی، بودجه و معاملات مهم می‌ دهد.
• مالکیت 25% + 1، به ‌عنوان سهام بازدارنده شناخته می‌شود که به سهام ‌دار اجازه می‌دهد تصمیمات اتخاذشده در مجمع عمومی سهام ‌داران را مسدود کند، مشروط بر اینکه سایر سهام در قالب یک سهام کنترلی تجمیع نشده باشند.

لازم به ذکر است که فقط سهام عادی می ‌توانند حالت سهام کنترلی یا سهام بازدارنده داشته باشند، مگر اینکه اساسنامه شرکت به دارندگان سهام ممتاز حق رأی اعطا کرده باشد.

ویژگی‌های سهام ممتاز

سهام ممتاز (Preferred stocks) که با نام سهام ترجیحی نیز شناخته می ‌شود، مزایای مشخصی نسبت به سهام عادی برای دارندگان سهام فراهم می‌کند، اما در عین حال با محدودیت‌ هایی نیز همراه است. این نوع سهام معمولا سود ثابت ارائه می‌دهد و به‌طور کلی حق رأی ندارد، مگر اینکه در اساسنامه شرکت به‌ گونه ‌ای دیگر مشخص شده باشد.

ویژگی ‌های سهام ممتاز:

• سهام ممتاز معمولا سود نقدی یا نرخ بهره ثابت ارائه می ‌دهد، اما پرداخت آن تضمین ‌شده نیست. توزیع سود منوط به تصویب در مجمع سهامداران است. در صورت تأیید، ابتدا سود سهامداران ممتاز پرداخت می شود و سود باقیمانده میان سهامداران عادی توزیع می‌شود.
• دارندگان سهام ممتاز می توانند از سود مشارکتی بهره مند شوند. اگر سهامداران عادی سودی بیشتر از مبلغ ثابت سهام ممتاز دریافت کنند، سهام‌داران ممتاز ممکن است سود اضافی دریافت کنند تا آن مبلغ را برابر یا تکمیل کند.
• در صورت انحلال شرکت، پول سهامداران ممتاز پیش از سهامداران عادی باز پرداخت می‌ شود. آن ‌ها پس از تسویه بدهی‌ های شرکت، دارایی ‌های باقی‌ مانده را دریافت می‌کنند.
• اگر در سال ‌های گذشته سود سهام پرداخت نشده باشد و سهام از نوع تجمعی باشد، دارندگان سهام ممتاز پس از از سرگیری پرداخت ‌ها، حق دریافت سودهای معوقه را خواهند داشت.

تفاوت ‌های میان سهام عادی و سهام ممتاز:

سهام رشدی در برابر سهام ارزشی: مقایسه عملکرد

سهام معمولا بر اساس ظرفیت درآمد در بلند مدت و عوامل اصلی مؤثر بر آن ارزیابی می ‌شوند. از این رو، سهام می ‌توانند در دسته رشدی یا ارزشی قرار گیرند. ترکیبی از هر دو می ‌تواند به ایجاد یک پرتفوی متعادل با نوسان متوسط کمک کند، هرچند بازبینی منظم آن ضروری است.

توضیح سهام رشدی

سهام رشدی، سهام شرکت ‌هایی است که درامد آنها افزایش قوی و مستمر را تجربه می کند. این سهام معمولا عملکرد بهتری نسبت به عملکرد کلی بازار دارند. رشد آن‌ ها معمولا ناشی از عواملی مانند محصولات نوآورانه یا روند های مطلوب صنعتی است.

ویژگی ‌های اصلی سهام رشدی و شرکت‌ های منتشر کننده آن:

• نسبت P/E بالا، که اغلب بسیار بالاتر از میانگین بازار است؛
• نسبت PEG (نسبت قیمت به سود در مقایسه با رشد) در حدود 1 یا بیشتر؛
• سود تقسیمی کم یا بدون سود تقسیمی. چراکه سود ها دوباره در توسعه شرکت سرمایه‌ گذاری می ‌شوند؛
• نوسان بالا، زیرا سرمایه ‌گذاران ممکن است پس از افزایش شدید قیمت، سهام خود را بفروشند؛
• پتانسیل رشد قابل ‌توجه، در صورت افزایش سودآوری شرکت.

نمونه‌ هایی از سهام رشدی: سهام شرکت‌ های فناوری فعال در حوزه هوش مصنوعی، رایانش ابری و فناوری بلاک‌ چین، همچنین سهام شرکت ‌های زیست‌ فناوری و نیمه‌ هادی‌ ها.

تعریف سهام ارزشی

سهام ارزشی، سهامی است که پایین‌ تر از ارزش ذاتی خود معامله می‌ شود و از نظر بازار کمتر از ارزش واقعی، ارزش‌گذاری ‌شده است. سرمایه‌گذاران این سهام را با این انتظار خریداری می‌کنند که بازار سهام در نهایت به ارزش واقعی شرکت پی ببرد و این موضوع منجر به افزایش قیمت شود. این شرکت ‌ها معمولا عملکرد باثبات، سودآوری مستمر و نوسانات پایین دارند. همچنین سهام آن‌ها در زمان افت‌ های گسترده بازارهای جهانی، معمولا مقاومت بیشتری از خود نشان می ‌دهد.

ویژگی‌های اصلی سهام ارزشی و شرکت ‌های منتشر کننده آن:

• نسبت P/E پایین (معمولا کمتر از میانگین بازار)؛
• نسبت P/B پایین (نسبت قیمت به ارزش دفتری)؛
• بازده سود تقسیمی نسبتا بالا؛
• کسب‌ و کار باثبات با سودآوری مستمر.

تفاوت‌ های میان سهام رشدی و سهام ارزشی:

طبقه ‌بندی سهام بر اساس ارزش بازار

ارزش بازار، ارزش کل یک شرکت است که از حاصل ‌ضرب تعداد سهام در قیمت فعلی هر سهم به دست می‌آید.

طبقه‌ بندی سهام بر اساس ارزش بازار:

• ارزش بازار بزرگ: 10 میلیارد دلار و بیشتر.
• ارزش بازار متوسط: از 2 میلیارد دلار تا 10 میلیارد دلار.
• ارزش بازار کوچک: از 300 میلیون دلار تا 2 میلیارد دلار.
• ارزش بازار بسیار کوچک: از 50 میلیون دلار تا 300 میلیون دلار.

اگرچه این طبقه ‌بندی به ‌طور گسترده استفاده می ‌شود، اما همچنان تا حدی اختیاری است. نخست اینکه تفاوت ‌های منطقه ‌ای را در نظر نمی‌گیرد: شرکتی که در ایالات متحده کوچک محسوب می‌شود، ممکن است در یک اقتصاد کوچک در حال توسعه، بزرگ تلقی شود. دوم اینکه اگر افزایش قیمت سهام باعث انتقال یک شرکت به دسته بعدی شود، ممکن است برای مدت طولانی در شاخص قبلی خود باقی بماند. برای مثال، شاخص سهام کوچک Russell 2000 شامل شرکت‌ هایی با ارزش بازار بیش از 2 میلیارد دلار نیز می‌شود.

سهام با ارزش بازار بالا (Large-Cap)

ارزش بازار: 10 میلیارد دلار و بیشتر.

ویژگی ‌های اصلی سهام با ارزش بازار بزرگ:

• نقدشوندگی بالا. خرید و فروش این سهام بدون تأثیر قابل ‌توجه بر قیمت به ‌راحتی امکان ‌پذیر است.
• ثبات کسب‌ و کار. این شرکت ‌ها در برابر بحران مقاوم و در گذر زمان آزموده شده ‌اند.
• نوسان متوسط. نوسانات قیمت نسبت به شرکت‌ های متوسط و کوچک، شدت کمتری دارد.
• شفافیت بالا و دسترسی آسان به اطلاعات شرکت. اطلاعات گسترده ‌ای از جمله صورت‌ های مالی، تحلیل‌ های بازار و پیش ‌بینی ‌ها برای سرمایه‌گذاران در دسترس است.
• مالکیت نهادی قابل ‌توجه. بخش عمده سهام توسط صندوق ‌های بزرگ و شرکت‌ های سرمایه ‌گذاری کنترل می‌ شود.

این نوع از سهام برای سرمایه‌ گذاری بلند مدت و استراتژی ‌های محافظه‌کارانه، به ‌ویژه آن ‌هایی که با هدف دریافت سود پایدار طراحی شده‌ اند، بسیار مناسب است. این سهام همچنین برای مبتدیانی که بازار های با ثبات را به بازار های پر نوسان ترجیح می دهند، مناسب است.

نمونه ‌هایی از سهام با ارزش شامل Apple، Nvidia و MicroStrategy می باشند. تقریباً تمامی شرکت‌ های فهرست‌ شده در شاخص‌ های نزدک، S&P 500 و داوجونز در این دسته قرار می‌گیرند.

سهام با ارزش متوسط (Mid-Cap)

ارزش بازار اینگونه سهام معمولا بین 2 تا 10 میلیارد دلار است.

ویژگی‌ های اصلی سهام با ارزش متوسط:

• نقد شوندگی متوسط. این سهام خجم معاملاتی قابل توجهی دارند و به راحتی می تواند آنها را معامله کرد اما حجم آنها از سهام با ارزش بالا، کمتر است.
• تعادل میان رشد و ثبات. سهام متوسط معمولا نسبت به سهام شرکت ‌های کوچک ریسک کمتری دارند، در حالی که پتانسیل رشد بیشتری نسبت به غول‌ های بازار ارائه می‌ دهند. این سهام می‌توانند عملکرد مطلوب و رشد سریعی داشته باشند.
• نوسان بیشتر. نوسانات قیمت نسبت به سهام شرکت ‌های بزرگ بیشتر ‌تر است و فرصت ‌هایی برای استفاده از استراتژی ‌های ریسک پذیر تر (در کوتاه‌ مدت) ایجاد می‌کند.
• سود تقسیمی متوسط. این شرکت ‌ها معمولا بخش عمده سود خود را در توسعه کسب ‌و کار خود سرمایه‌گذاری می‌کنند و سود تقسیمی آنها معمولا در دفعات کمتر و با مبالغ پایین ‌تر نسبت به شرکت‌ های بلوچیپ پرداخت می‌ شود.
• تخصص محدود. این شرکت‌ها اغلب در بخش‌ های بسیار متمرکز فعالیت می‌کنند که می‌تواند یا پتانسیل رشد آن ‌ها را محدود کند یا به ‌عنوان محرکی قدرتمند برای توسعه عمل نماید.

سهام متوسط اغلب برای استراتژی‌ های تهاجمی و سرمایه‌ گذاری‌ های هدفمند در صنایع خاص انتخاب می ‌شوند؛ جایی که سرمایه‌ گذاران انتظار دارند برخی عوامل بنیادی باعث افزایش شدید قیمت شوند.

نمونه ‌هایی از سهام متوسط: شرکت ‌های زیر موجموعه در شاخص‌ های S&P MidCap 400 Russell Midcap.

سهام با ارزش بازار کوچک (Small-Cap)

ارزش بازار: از 300 تا 2 میلیارد دلار.

ویژگی ‌های اصلی سهام کوچک:

• نقدشوندگی پایین و نوسان بالا. به دلیل حجم معاملات نسبتا پایین، اختلاف بین قیمت خرید و فروش زیاد است.
• دسترسی محدود به اطلاعات مالی شرکت ‌ها.
• ریسک عملیاتی بیشتر. وابستگی به بخش‌ های محدود بازار یا یک محصول واحد، و نبود تنوع در کسب‌ و کار.
• حساسیت بالا به اخبار صنعت.
• پتانسیل رشد قابل ‌توجه در صورت موفقیت. در صورت توسعه مؤثر یک حوزه مشخص از کسب‌وکار، ارزش بازار شرکت می‌تواند به ‌طور چشمگیری افزایش یابد. با این حال، تنها درصد کمی از شرکت ‌ها به این سطح از موفقیت می‌ رسند و شناسایی چنین فرصت‌ هایی بسیار دشوار است.

این نوع سهام برای سرمایه ‌گذاری خطرپذیر (Venture Capital) مناسب است. نمونه‌ها: شرکت‌ های فهرست ‌شده در شاخص‌ های S&P 600 و Russell 2000.

دسته ‌بندی ‌های تخصصی سهام

این دسته شامل سهامی است که از نظر رفتار قیمتی یا هدف سرمایه‌گذاری، ویژگی‌ های منحصر به ‌فردی دارند. برای مثال:

• سهام سودده (Dividend stocks) معمولا به ‌منظور دریافت سود تقسیمی خریداری می ‌شوند و سرمایه‌گذاران در آن ‌ها از استراتژی خرید و نگهداری (buy-and-hold) پیروی می‌کنند.
• سهام کلاس A، B و C، اوراق بهاداری هستند که ارزش‌ها و حقوق رأی متفاوتی دارند. سهام کلاس A برای افرادی مناسب است که مایل به مشارکت در مدیریت شرکت هستند، در حالی که سهام کلاس B برای سرمایه ‌گذاران خرد در نظر گرفته شده است.
• گواهی ‌های سپرده‌گذاری (ADRs/GDRs) نمایانگر مالکیت سهام شرکت ‌های خارجی هستند و در بورس‌ های محلی معامله می‌ شوند.

یک سرمایه‌گذار تازه ‌کار باید پیش از هر چیز تفاوت میان سهام بلوچیپ و اوراق بهادار صادر شده توسط سایر شرکت‌ ها را بداند.

سهام بلوچیپ(Blue-Chip)

به سهام شرکت ‌های بزرگ با ارزش بازار بالا، در اصطلاح سهام بلوچیپ گفته می شود. این شرکت ‌ها در صنایع خود جایگاه قدرتمندی دارند و مورد اعتماد سرمایه‌گذاران هستند.

ویژگی ‌های اصلی سهام بلوچیپ و شرکت ‌های مربوط به آن:

• این شرکت ‌ها دارای کسب ‌و کار های متنوع هستند. آن‌ ها روند های چندین صنعت و گاهی حتی کل بازار سهام را تعیین می‌کنند.
• این شرکت ها در شاخص ‌های اصلی بورس قرار دارند. بخش عمده سهام آن‌ ها در اختیار سرمایه‌ گذاران نهادی است.
• این شرکت‌ ها کاملا شفاف هستند و حسابرسی آنها در سطح بین ‌المللی و با استانداردهای سخت‌گیرانه افشای اطلاعات انجام می شود.
• در دوره‌ های رکود، معمولا مقاومت نسبی خوبی از خود نشان می ‌دهند.

این نوع سهام برای سرمایه‌گذاری بلند مدت مناسب هستند.

سهام پنی

سهام پنی (Penny Stocks)، سهامی است که قیمت آن ها کمتر از 5 دلار بوده و ارزش بازار پایینی دارند. این سهام معمولا به‌ جای بورس ‌های بزرگ، در بازار های فرابورس (OTC) معامله می ‌شوند و عموما در شاخص‌ های اصلی بازار سهام قرار نمی‌گیرند.

ریسک ‌های مرتبط با سهام پنی:

• حجم معاملات و نقدشوندگی پایین. فروش سریع این سهام می‌تواند دشوار باشد و فاصله قیمت خرید و فروش (Bid و Ask) آن ‌ها معمولا بسیار بیشتر از سهام بلوچیپ است.
• کمبود اطلاعات عمومی در مورد سهام. این شرکت ‌ها الزام به انتشار صورت ‌های مالی تفصیلی ندارند و ممکن است زیان ‌ها یا تعهدات بدهی خود را پنهان کنند.
• آسیب ‌پذیری در برابر دستکاری قیمت. سهام پنی می‌ تواند هدف طرح‌ هایی مانند pump and dump قرار گیرد؛ در این روش، قیمت به ‌صورت مصنوعی بالا برده می‌ شود و سپس با فروش سریع، سقوط می‌کند.

برخلاف سهام بلوچیپ که به دلیل بزرگی شرکت، پتانسیل رشد محدودی دارند، سهام شرکت ‌های کوچک ‌تر می ‌توانند جهش ‌های شدید کوتاه‌ مدت را تجربه کند. چنین رشد هایی ممکن است در اثر اخبار مربوط به یک ادغام ناگهانی یا موفقیت چشمگیر یک محصول تازه آزمایش‌ شده ایجاد شود.

سهام سودده

سهام سودده (Dividend Stocks)، سهام شرکت‌ هایی است که به ‌طور منظم به سهام‌ داران خود سود تقسیمی پرداخت می‌کنند. این نوع سهام عموما برای سرمایه ‌گذاری بلند مدت مناسب هستند، و کاربرد چندانی در معاملات سریع سفته‌ بازانه ندارند. توزیع سود بر اساس تصمیم مجمع سهام‌ داران تعیین می‌شود و معمولا هر 3، 6 یا 12 ماه یک ‌بار پرداخت می‌گردد.

شاخص ‌های کلیدی که سرمایه ‌گذاران بر آن‌ ها تمرکز می‌کنند:

• میزان سود تقسیمی به ازای هر سهم، ثبات پرداخت و نرخ رشد سود تقسیمی.
• نسبت پرداخت سود، بخشی از سود خالص شرکت است که به‌ عنوان سود تقسیمی توزیع می‌ شود.
• بازده سود تقسیمی، که نشان دهنده نسبت سود تقسیمی به ارزش سهام می باشد.

شرکت ها زمانی سود تقسیمی پرداخت می‌کنند که در کسب و کار خود به سود دهی خوبی رسیده باشند. با این حال، سودآوری لزوما به معنای افزایش قیمت سهم نیست. بنابراین، اگر قیمت سهم کاهش یابد، سود تقسیمی می‌تواند بخشی از زیان را جبران کند .

دسته ‌بندی‌ های بخشی و دوره ‌ای

در سال‌ های اخیر، بخش فناوری از محبوبیت بسیار زیادی برخوردار بوده است. توسعه فناوری ‌های واقعیت مجازی، واقعیت افزوده و هوش مصنوعی باعث شده برخی شرکت ‌ها در طول یک سال بیش از 100% رشد داشته باشند. شاخص NASDAQ Composite از نظر بازده در بازه ‌های 1 و 5 ساله به‌ طور قابل ‌توجهی عملکرد بهتری نسبت به S&P 500 داشته است.

وقتی مشخص کنید که کدام بخش اقتصادی آینده‌ دارتر است و کدام ‌یک ثبات بیشتری دارد، می‌توانید پرتفوی خود را متنوع کرده و ریسک ضرر های احتمالی را کاهش دهید.

سهام دوره ‌ای

بسته به اینکه قیمت سهام چگونه به وضعیت اقتصادی واکنش نشان می‌دهد، سهام را می ‌توان به دوره‌ ای و غیردوره ‌ای تقسیم کرد:

• سهام دوره‌ای در دوره ‌های رونق اقتصادی معمولا رشد می‌کند و در زمان رکود کاهش می‌یابد. این دسته شامل شرکت‌ های گردشگری و خودروسازی است، زیرا مصرف‌ کنندگان معمولا در دوره‌ های رکود ابتدا از این بخش‌ها فاصله می‌گیرند.
• سهام غیردوره ‌ای معمولا از روند های باثبات و کم نوسان پیروی می کنند. این دسته شامل شرکت‌هایی است که کالاهای ضروری مانند غذا، دارو و موارد مشابه تولید می‌کنند.

سهام دوره ‌ای برای معاملات سفته‌ بازانه در دوران رونق اقتصادی، زمانی که آمارهای کلان اقتصادی مثبت هستند، مناسب است. سهام غیردوره ‌ای برای سرمایه‌گذاران محافظه‌کار، با چشم انداز بلندمدتی مناسب است که برای دوره‌های رکود اقتصادی آمادگی دارند.

سهام دفاعی

سهام دفاعی (Defensive Stocks)، سهام شرکت ‌هایی است که درآمد و سود آن ‌ها صرف‌ نظر از چرخه ‌های اقتصادی نسبتاً باثبات باقی می‌ماند. علاوه بر این، این دسته شامل سهام غیردوره ‌ای که در بالا توضیح‌ داده ‌شد نیز می‌شود.

ویژگی‌های اصلی سهام دفاعی:

• تقاضای پایدار. محصولات و خدمات این شرکت ها حتی در زمان بحران نیز مورد نیاز باقی می‌مانند. این موارد شامل کالاهای ضروری، خدمات عمومی و داروها هستند.
• نوسان پایین در مقایسه با سهام رشدی و شاخص ‌ها.
• عدم وجود افت‌ های شدید در قیمت سهام.

این سهام برای کاهش نوسان کلی پرتفوی سرمایه ‌گذاری در دوره ‌های عدم‌ قطعیت استفاده می‌ شود و برای سرمایه ‌گذاران ریسک‌گریز مناسب است.

نمونه‌ای از این نوع سهام، سهام Walmart Inc.می باشد که بزرگ‌ ترین زنجیره خرده ‌فروشی جهان است.

بازده 5 ساله Walmart برابر با 117.26% بوده است. این شرکت با موفقیت از رکود جهانی ناشی از COVID-19 عبور کرده و پس از افت شدید در آن دوره، توانسته خود را به سرعت بازیابی کند.

سهام مختص به هر بخش

MSCI و Standard & Poor's ، استاندارد جهانی طبقه ‌بندی صنایع (GICS) را برای دسته ‌بندی شرکت‌ های پذیرفته‌ شده در بورس ایجاد کردند.

این طبقه ‌بندی شامل موارد زیر است:

• 11 بخش (انرژی، مواد، صنایع، دو بخش کالاهای مصرفی، بهداشت و درمان، مالی، فناوری اطلاعات، خدمات ارتباطی، خدمات عمومی و املاک)
• 25 گروه صنعتی.
• 74 صنعت.
• 163 زیر صنعت.

این طبقه ‌بندی به ‌طور منظم بازبینی و به ‌روزرسانی می ‌شود.

این مدل طبقه ‌بندی سهام، به سرمایه ‌گذاران در درک تاثیر هر بخش بر بازدهی کل سبد سرمایه گذاری کمک می کند، امکان شناسایی سهام آینده دار را فراهم می کند، و در متنوع سازی سبد سرمایه گذاری و کاهش ریسک کمک بسیاری می کند. هنگام تحلیل صورت‌ های مالی، ضرایب ارزش‌ گذاری یک شرکت نه ‌تنها با میانگین بازار، بلکه با میانگین ‌های صنعت یا بخش مربوط به آن نیز مقایسه می‌شود.

دسته‌ بندی ‌های جغرافیایی و مبتنی بر بازار

بازار سهام آمریکا از دیرباز به ‌عنوان یکی از آینده ‌دار ترین بازارهای جهان شناخته شده است. شاخص ‌های آن از نظر رشد، به ‌طور مداوم عملکرد بهتری نسبت به همتایان اروپایی، آسیایی و آمریکای لاتین خود داشته ‌اند. این بازار با پشتوانه بزرگ ‌ترین اقتصاد جهان، استاندارد های نظارتی سخت‌ گیرانه و سطح بالای شفافیت، همچنان برای سرمایه ‌گذاران سراسر جهان بسیار جذاب باقی مانده است. در عین حال، توصیه می شود که سهام دیگر غافل نشویم و با افزودن سهام شرکت ‌های برزیلی، هندی و آلمانی، فرصت ‌های خوبی برای تنوع ‌بخشی به سبد سرمایه گذاری، ایجاد کنیم.

سهام داخلی در برابر سهام بین‌ المللی

سهام داخلی از یک مزیت کلیدی برخوردارند: دسترسی آسان به اطلاعات برای تحلیل. زندگی در همان کشور به این معناست که درک مناسبی از اقتصاد ملی و ویژگی ‌های بازار های محلی دارید، بدون آنکه با مانع زبان رو به ‌رو باشید. همچنین دقیقا می‌دانید داده‌ های قابل ‌اعتماد شرکت‌ ها را از کجا باید پیدا کنید. برای سرمایه ‌گذاران خارجی که با ظرافت ‌های بازارهای منطقه ‌ای آشنا نیستند، این فرایند می ‌تواند بسیار دشوارتر باشد.

علاوه بر این، باید سودآوری و ارز سرمایه‌گذاری را نیز در نظر گرفت. اگر سهام داخلی نسبت به سهام بین‌المللی بازده کمتری بر حسب دلار داشته باشند، انتخاب مشخص است. با این حال، اگر دارایی ‌های شما به ارز ملی نگهداری می‌شود و نرخ تورم بالا است، سهام داخلی همچنان می‌تواند گزینه سرمایه‌گذاری قدرتمندی باشد.

سهام بازار های نوظهور

سهام بازارهای نوظهور می‌تواند به دلیل غیر قابل‌ پیش‌ بینی بودن سیاست‌ های اقتصادی دولت ‌ها جذاب باشد. در مقابل، بازار سهام آمریکا از شفافیت، سیاست ‌های قابل پیش ‌بینی سیستم فدرال رزرو و واکنش ‌های روشن به داده‌های کلان اقتصادی بهره‌مند است. اگرچه بازارهای نوظهور معمولا کمتر قابل پیش‌ بینی هستند، سهام شرکت ‌های بزرگ در بازارهای منطقه ‌ای گاهی می‌تواند پتانسیل رشد بیشتری نسبت به برخی دارایی‌ های آمریکایی داشته باشند.

مثال زیر تایید کننده این موضوع می باشد:

ارزش بازار MercadoLibre (MELI)، بزرگ‌ ترین شرکت آرژانتین، در سال 2023 به میزان 86.69% بر حسب دلار آمریکا افزایش یافت، در سال 2024، رشد ارزش 10.09 بود و در سال 2025 (تا تاریخ 23 جولای 2025) 37.98% افزایش داشت. MercadoLibre یک پلتفرم پیشرو تجارت الکترونیک و مزایده آنلاین در آمریکای لاتین است.

پس از یک دوره ابر تورم در آرژانتین، این شرکت تمرکز خود را به بازارهای همسایه منتقل کرد. امروزه 75% درآمد شرکت از برزیل و مکزیک تأمین می‌شود و همین کشورها موتورهای اصلی رشد آن هستند. سهام این شرکت در NASDAQ و چند بورس دیگر فهرست شده است.

چند نکته مهم:

• ارز سرمایه‌گذاری نقش بسیار مهمی دارد. اگر قیمت سهم نسبت به ارز محلی طی دوره تورمی افزایش یابد، ممکن است ارزش آن بر حسب دلار آمریکا ثابت بماند. برای سرمایه‌ گذاران داخلی، این می‌ تواند نوعی محافظت در برابر تورم باشد. اما برای سرمایه‌گذاران خارجی، چنین دارایی ‌هایی معمولا جذابیت کمتری دارند.
• به برخی از سهام بزرگ‌ ترین شرکت ‌ها می ‌توان از طریق گواهی سپرده آمریکایی (ADR) در بازار آمریکا دسترسی داشت؛ بدون نیاز به کارگزاری در هند یا کره جنوبی. در عوض، می‌توانید سهام شرکت‌ های هندی و کره‌ ای را از طریق یک کارگزار دارای مجوز آمریکا خریداری کنید. برای مثال، ICICI Bank Limited (NYSE: IBN) طی 9 سال متوالی رشد قیمتی بر حسب دلار آمریکا داشته و میانگین بازده سالانه آن 23.17% بوده است.

لازم به ذکر است که بازارهای در حال توسعه برزیل، هند، اندونزی، ترکیه و مکزیک، بسیار قابل توجه هستند.

سهام عرضه اولیه (IPO) و سهام تازه منتشر شده

IPO مخفف عرضه اولیه عمومی (Initial Public Offering) است؛ یعنی اولین باری که سهام یک شرکت به عموم مردم فروخته می‌شود. زمانی که یک شرکت عملکرد مناسبی دارد و می‌ خواهد برای توسعه کسب ‌و کار خود سرمایه جذب کند، اقدام به انتشار سهام می‌کند. اگر سرمایه‌گذاران یک کسب ‌و کار را آینده ‌دار بدانند، سهام آن را خریداری می‌کنند، با این امید که قیمت آن افزایش یابد یا شرکت سود تقسیمی پرداخت کند.

مثال: در اوایل ژوئن 2025، شرکت آمریکایی Circle Internet Group (CRCL) که منتشر کننده استیبل‌کوین USDC است، عرضه اولیه انجام داد. USDC رقیب اصلی تتر (USDT) محسوب می ‌شود که بزرگ ‌ترین استیبل‌کوین از نظر ارزش بازار است.

در میان موج گسترده استقبال از رمز ارز ها و فناوری بلاک ‌چین، قیمت سهام Circle در کمتر از دو ماه چهار برابر شد. با وجود اصلاح قیمت، بازده کلی آن همچنان بیش از 200% بود.

نکته قابل‌ توجه این است که این حوزه، یک بخش آینده‌ دار محسوب می‌شود و رشد پر سرعتی دارد. با این حال، شرکت ‌های بسیاری هستند که قیمت سهام آن‌ ها پس از عرضه اولیه بیش از 20 تا 30 درصد سقوط کرده و هرگز بازیابی نشده است.

عرضه ثانویه سهام (secondary offering) نیز یکی دیگر از روش‌ های پر ریسک برای تأمین سرمایه شرکت است. افزایش تعداد سهام در بازار معمولا باعث ایجاد فشار نزولی بر قیمت می شود، به همین دلیل سهام جدید اغلب با تخفیف فروخته می ‌شود.در چنین شرایطی وظیفه سرمایه ‌گذار این است که احتمال افت قیمت را ارزیابی کرده و زیان احتمالی را در برابر تخفیف ارائه ‌شده بسنجد.

تقویم عرضه ‌های اولیه و ثانویه در بسیاری از وب ‌سایت ‌های تحلیل بازار در دسترس هستند. در ادامه، نمونه ‌ای از تقویم عرضه عمومی ثانویه آورده شده است:

انواع سهام: انتخاب بهترین ترکیب برای سرمایه گذاری

قوانین پایه برای ساخت سبد سرمایه ‌گذاری:

• اهداف سرمایه‌گذاری و چشم انداز زمانی خود را مشخص کنید. برای مثال، فرض کنید هدف شما این است که در یک بازه 3 ماهه به بازدهی معادل 50% سالانه برسید. باید آگاه باشید که این یک سرمایه‌گذاری پر ریسک است و ممکن است سبد سرمایه گذاری شما را با زیان مواجه کند.
• هنگام ارزیابی شرکت‌ ها، صورت ‌های مالی آن‌ ها را با تمرکز بر ثبات درآمد، تاب ‌آوری در دوره ‌های دشوار، سطح پایین بدهی، تنوع در فعالیت ‌های کسب ‌و کار و اتکا به عوامل بنیادی قوی بررسی کنید.
• پرتفوی خود را متنوع کنید. سهام دفاعی را به آن اضافه کنید؛ مانند سهامی که در دوره‌ های رکود اقتصادی جهانی وارد محدوده منفی نشده یا افت بسیار محدودی را تجربه کرده‌اند.
• به ‌طور منظم پرتفوی خود را بازبینی کرده و آن را اصلاح کنید (مثلا هر 6 تا 12 ماه یک ‌بار). سهم هر دارایی و ترکیب کلی اوراق بهادار موجود در پرتفوی خود را بازبینی کنید.. سهام ضرر ده را حذف کرده و سهام آینده‌ دار را اضافه کنید. به دنبال دارایی‌ هایی باشید که کمتر از ارزش واقعی ارزش گذاری شده اند و از سوی دیگر دارایی‌ هایی از ارزش واقعی ارزش گذاری شده اند را بفروشید.

سطح ریسک سبد سرمایه گذاری را بر اساس سبک سرمایه ‌گذاری شخصی خودتان تعیین ‌کنید. سبد شما می تواند متشکل از سهام شرکت های نو پایی باشد که پتانسیل رشد انفجاری را دارند، و یا می تواند مشتکل از یک ترکیب متعادل باشد که از بازدهی متوسطی برخوردار است؛ به‌گونه ‌ای که سود برخی سهام، افت یک سهم دیگر را جبران کند.

یک گزینه جایگزین، سرمایه ‌گذاری در شاخص‌ های سهام یا ETFها است. شاخص ‌ها سبدی از سهام هستند که بر اساس معیارهای مشخص انتخاب شده‌ اند. ETF ها توسط سرمایه‌گذاران حرفه‌ای مدیریت می ‌شوند. ETF های بسیاری در بازار موجود هستند و انتخاب آن‌ ها به اهداف و ترجیحات سرمایه‌گذاری شما بستگی دارد.

ارزیابی میزان ریسک پذیری

هنگام ساختن سبد سرمایه‌ گذاری خود، بسیار مهم است که ترکیب دارایی‌ ها با میزان ریسک پذیری شخصی شما هماهنگ باشد. برخی شرکت ‌ها سودی باثبات اما محدود ایجاد می‌کنند، در حالی که برخی دیگر پتانسیل دارند طی یک سال قیمت سهام خود را دو برابر کنند، اما ریسک بسیار بالاتری نیز متوجه آنان است. برای ایجاد تعادل میان این دو حالت، سرمایه ‌گذاران اغلب دارایی ‌های دیگری را نیز به یک پرتفوی متنوع اضافه می‌کنند؛ مانند اوراق قرضه با درآمد ثابت که بازدهی قابل پیش‌بینی و پرداختی تقریبا تضمین‌ شده ارائه می‌دهند.

روش ‌های تقسیم دارایی در سبد سرمایه ‌گذاری بر اساس میزان ریسک و بازده:

• محافظه‌کارانه (ریسک پایین و بازده حداقلی): 10 تا 30٪ سهام، 70 تا 90٪ اوراق قرضه و ارزها.
• متعادل (ریسک متوازن): 40 تا 60٪ سهام، 40 تا 60٪ اوراق قرضه.
• تهاجمی (ریسک بالا و بازده بالا): 70 تا 90٪ سهام، 10 تا 30٪ اوراق قرضه.
• تماما سهام: 100٪ سهام، متشکل از سهام‌ خاص هر صنعت.

توزیع دارایی در سبد بر اساس انواع سهام:

• 30٪ سرمایه گذاری در سهامی که در یک روند صعودی قدرتمند قرار دارند. این ‌ها معمولا شرکت ‌هایی هستند که تقاضای بالای پایداری دارند و بسیاری از آن ‌ها سود نقدی منظم نیز پرداخت می‌ کنند.
• 50٪ در سهام رشدی، که حداقل یک ‌سوم آن باید از سهام بلوچیپ باشد. هرگونه کمبود سود می ‌تواند توسط سهام ارزشی جبران شود.
• 20٪ سرمایه‌گذاری در سهام شرکت ‌های کوچک یا شرکت‌ های نوآور فعال در بخش‌ های تخصصی.

میزان ریسک را می‌توان با استفاده از صورت‌ های مالی شرکت ارزیابی کرد. اگر ضرایب ارزش‌گذاری در چهار فصل گذشته به‌ طور مداوم بالاتر یا پایین ‌تر (بسته به نوع ضریب) از میانگین بازار باشند، ممکن است شرکت بیش از حد یا کم تر از حد ارزش گذاری شده باشد. بتای بالاتر از 1.2 نشان‌ دهنده ریسک بیشتر است. علاوه بر این، باید رتبه ‌بندی‌ های اعتباری از مؤسسات معتبر را نیز در نظر بگیرید.

استراتژی های متنوع سازی سبد سرمایه گذاری

تنوع ‌بخشی به معنای توزیع سرمایه‌ میان انواع مختلف اوراق بهادار برای به حداقل رساندن ریسک است.

استراتژی‌ های تنوع‌ بخشی از نظر نوع سهام:

• بر اساس صنعت: حداقل اوراق بهادار 5 تا 7 صنعت مختلف را در سبد خود قرار دهید و بیش از 25٪ سرمایه را به یک صنعت اختصاص ندهید (برای مثال، حداکثر یک ‌چهارم در IT یا سلامت).
• بر اساس ارزش بازار: یک ترکیب متعادل می ‌تواند حدود 60٪ سهام شرکت ‌های بزرگ (بیش از 10 میلیارد دلار)، 30٪ شرکت‌ های متوسط (2 تا 10 میلیارد دلار) و 10٪ شرکت‌های کوچک (کمتر از 2 میلیارد دلار) باشد. این ترکیب ثبات نسبی ایجاد کرده و همچنان پتانسیل رشد را حفظ می‌کند.
• بر اساس جغرافیا: می‌توانید 60٪ را به سهام داخلی و 40٪ را به سهام بین ‌المللی در کشور های توسعه‌ یافته و در حال توسعه اختصاص دهید. این روش وابستگی به یک اقتصاد یا ارز واحد را کاهش می‌دهد.
• بر اساس تعداد شرکت ‌ها: برای محدود کردن ریسک، یک سبد باید شامل 20 تا 30 سهم باشد. تعداد کمتر، تنوع کافی ایجاد نمی‌کند و تعداد بیش از حد نیز مدیریت را پیچیده و هزینه ‌ها را افزایش می‌دهد.
• بر اساس همبستگی: اوراق بهاداری را انتخاب کنید که همبستگی پایینی با یکدیگر داشته باشند (ضریب کمتر از 0.6 یا بیشتر از -0.6).

علاوه بر این، تنوع ‌بخشی فقط به سهام محدود نمی ‌شود. یک سبد سرمایه ‌گذاری متعادل می‌تواند شامل 60٪ سهام، 10٪ ارزهای دیجیتال پرریسک، 10٪ فلزات گران‌ بها و 20٪ سایر ابزارهای مالی باشد.

هم ‌راستایی با اهداف سرمایه‌گذاری

انواع رویکردهای سرمایه‌گذاری:

• معاملات کوتاه‌ مدت و سهام پر نوسان: سهامی را انتخاب کنید که از نوسانات بالا، نقدشوندگی مناسب و مارجین پایین برخوردارند.
• سرمایه‌ گذاری بلند مدت: سهام‌ بلوچیپ از صنایع مختلف را انتخاب کنید.
• بازده سود نقدی: سهام شرکت های بزرگی را انتخاب کنید که به صورت مرتب سود سهام را پرداخت می کنند.
• استراتژی تهاجمی: سهام پر نوسان در بخش ‌های سرمایه‌گذاری پر ریسک، فناوری، شرکت‌ های متوسط و بازارهای نوظهور را انتخاب کنید.
• پوشش ریسک (هج کردن): سهام شرکت‌ هایی را انتخاب کنید که به ‌صورت پیوسته در حال رشد هستند، حتی اگر سرعت رشد آن‌ ها پایین باشد (مثلاً بخش کالاهای مصرفی).

علاوه بر این، می‌توانید استراتژی‌ های مختلف سرمایه‌گذاری را با یکدیگر ترکیب کنید.

نتیجه‌گیری

یک سرمایه‌ گذار تازه ‌کار در بازار سهام باید موارد زیر را بداند:

• سهام را می ‌توان مستقیما از بورس خریداری کرد. این روش معمولا شامل کارمزد های نسبتا بالا است و به سرمایه اولیه ‌ای در حدود 1,000 دلار نیاز دارد. با این حال، بازار بورس امکان دسترسی به هزاران سهم از بازارهای جهانی را برای شما فراهم میکند و به همین دلیل برای سرمایه‌گذاری بلندمدت ایده‌آل است. در مقابل، می‌توانید از طریق CFD نیز معامله کنید که به سرمایه اولیه بسیار کمتری نیاز داشته و کارمزد های پایین‌ تری دارد؛ بنابراین این روش برای استراتژی‌ های کوتاه‌مدت و سفته ‌بازانه مناسب ‌تر است.
• سهام‌ بلوچیپ اغلب انتخاب محبوب سرمایه‌ گذاران محافظه‌ کار هستند. با این حال، این سهام بدون ریسک نیستند و همچنان احتمال ضرر در آنها وجود دارد. از نظر تاریخی، میانگین بازده سالانه آن‌ ها در یک دوره 5 تا 10 ساله بین 15٪ تا 30٪ بوده است.
• تنوع‌ بخشی کلید سرمایه گذاری است. یک سبد 20 سهمی می‌ تواند گزینه‌ای بهینه برای شما باشد. در چنین سبدی میتوان سهام‌ را بر اساس اهداف و میزان ریسک پذیری شخصی انتخاب کنید.

جفت ‌ارزها معمولا در یک بازه محدود نوسان می‌کنند، در حالی که نرخ ارزهای دیجیتال معمولا پیش ‌بینی ‌پذیری کمتری دارند. بنابراین، بهترین ابزار سرمایه ‌گذاری برای معامله ‌گران تازه‌ کار، سهام می باشد. شما می توانید معامله سهام را در حساب دمو LiteFinance امتحان کنید!